Shopping Cart
hart icoon

Waarom cultuureducatie niet zonder filosofie kan

Deel dit blog:

Cultuureducatie heeft filosofie nodigElke school is verplicht cultuureducatie aan te bieden. Ze zijn vrij om hier op hun eigen manier invulling aan te geven. Maar de kerndoelen kunstzinnige oriëntatie zijn hierbij wel leidend. Leerlingen leren bijvoorbeeld taal, beelden, muziek en beweging te gebruiken om gevoelens en ervaringen uit te drukken. Dat betekent vaak dat er aandacht is voor kunst, muziek, drama, erfgoed en literatuur. Eigenlijk zou filosofie ook een vast onderdeel in dit rijtje moeten zijn. Filosofie is immers de cultuur en het erfgoed van ons denken. Bovendien kan filosofie extra verdieping geven aan kunst, muziek of drama.

Het belang van cultuureducatie

Cultuureducatie is belangrijk bij het ontwikkelen van kind naar kritische volwassenen. Lessen in literatuur, theater, media of erfgoed spelen daarbij een grote rol. Maar niet alleen omdat het leuk is, de lessen zijn ook nodig voor de brede vorming van kinderen. Ze kunnen hun talenten ontdekken en ontwikkelen en vormen zich een mening rondom schoonheid. Het draagt bij aan hun creatieve en onderzoekende houding en draagt ook nog bij aan hun historisch besef.

Kijken naar kunstDe voordelen van cultuureducatie kunnen verder worden versterkt door filosofie toe te voegen. Sterker nog, zonder filosofie zou er waarschijnlijk veel minder kunst zijn. Veel dichters, toneelschrijvers en kunstenaars beginnen aan hun werk vanuit een filosofische kwestie. Ze maken zich ergens boos over of verwonderen zich juist ergens over en gaan daar dan dieper over nadenken. Uit dat denken ontstaan ideeën voor een kunstwerk.

Maar niet alleen over de thematiek van een kunstwerk kun je filosoferen. Je kunt ook heel goed filosoferen over wat kunst is.  Veel kunstenaars zoeken de extremen op waardoor er discussie ontstaat over de vraag Wat is kunst? Denk aan de banaan met duc tape, de pindakaasvloer of de omgekeerde toiletpot.

Door over kunst te praten ontwikkelen kinderen hun eigen visie op kunst en op schoonheid. Er is niet één juist idee over wat mooi is, kinderen moeten dat voor zichzelf ontdekken. Juist dit soort persoonvorming hoort ook een plek te krijgen binnen cultuureducatie.

Visual Thinking Strategies

Cover Visual Thinking StrategiesEen aan filosoferen verwante gesprekstechniek om hieraan bij te dragen zijn de Visual Thinking Strategies. Het is een gespreksmethode waarbij je met behulp van een drietal vaste vragen naar een afbeelding kijkt. Dat kan bijvoorbeeld een schilderij of een krantenfoto zijn. Deze vragen zorgen ervoor dat je beter kijkt, maar ook dat je beter nadenkt over je interpretaties en denkgewoonten.

Het is een methode die al bij kleuters ingezet wordt. Je nodigt de kinderen eerst uit om eens rustig naar een kunstwerk te kijken. Na een minuut (of twee) open je het gesprek met de vraag: wat gebeurt er op deze afbeelding?

Als het kind antwoord heeft gegeven, geef je dit antwoord terug in je eigen woorden. Daarna vraag je: Waaraan zie je dat?

Ook dit antwoord parafraseer je. Dan vraag je: Wat kun je nog meer ontdekken?

Deze laatste twee stappen blijf je herhalen tot er niets nieuws meer wordt ontdekt.

Er is een mooi uitgebreid handboek over VTS voor als deze methode je interessant lijkt om te gebruiken bij je cultuureducatie.

Virtuele Vakdocent

Knip je Knap lespakketVind je het lastig om filosofie en kunst te combineren dan kun je gebruik maken van de Virtuele Vakdocent. Dit zijn lespakketten die geschikt zijn voor cultuureducatie waarbij een aantal vakdocenten lessen hebben ontwikkeld waarin kunst, theater, literatuur of muziek de basis is voor filosofische gesprekken.

In de vijf volledig verzorgde digibordlessen Denkballades draagt muzikale verteljuf Floor op betoverende wijze verhalen van Toon Tellegen voor en stelt filosofiejuf Fabien naar aanleiding van het verhaal denkvragen.

In het lespakket Knip je Knap neemt beeldend kunstenaar Eline Janssens kinderen mee in de knipkunst. Filosofiejuf Fabien van der Ham prikkelt met de bijbehorende filosofielessen de kinderen om na te denken over de vragen die door de kunstopdrachten ontstaan.

Denken over cultuureducatie

Gert Biesta verdiepte zich in het cultuuronderwijsbeleid en schrok: Ligt het nou aan mij? Of ontbreekt er iets in het onderwijsbeleid?

Cultuureducatie moet zich richten op het denkproces van kinderen

Inspiratie voor cultuureducatie

Downloads met lessen passend bij cultuureducatie

Tips uit de Webshop Kinderfilosofie

De waardering van www.filosovaardig.nl/webshop-kinderfilosofie/ bij Webwinkel Keurmerk Klantbeoordelingen is 9.4/10 gebaseerd op 269 reviews.